1999 Positions of the Rainbow Party on the Yugoslavian Crisis

ΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΟΥΡΑΝΙΟΥ ΤΟΞΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

Απρίλιος 1999

Read this page in English | Read this page in Macedonian

Το πρόβλημα της Γιουγκοσλαβίας και οι συνέπειες από τη διάλυσή της επηρέασαν όχι μόνο τη χώρα μας και τα Βαλκάνια αλλά και την Ευρώπη γενικότερα. Την Ελλάδα την "άγγιξε" το πρόβλημα με αφορμή το Μακεδονικό. Με την ανακήρυξη ανεξάρτητου και κυρίαρχου κράτους το 1991 αναπτύχθηκε αντιμακεδονική υστερία δίνοντας την ευκαιρία στις αντιευρωπαϊκές και αντιδημοκρατικές δυνάμεις να παίξουν κυρίαρχο ρόλο στη πολιτική σκηνή της χώρας.

Σήμερα το ζήτημα έχει σχεδόν ξεχαστεί και η "θετική" μεταστροφή απέναντι στη Δημοκρατία. της Μακεδονίας δεν οφείλεται σε αντικειμενική αλλαγή πολιτικής από τη πλευρά της Ελλάδος αλλά στη κρίση του Κοσόβου, όπου ο κίνδυνος για επέκτασή της κάνει τους Έλληνες πολιτικούς - και όχι μόνον - να βλέπουν "συμπαθητικά" τον βόρειο γείτονα τους. Τον βλέπουν περισσότερο σαν ένα καλό "αμορτισέρ" που απορροφά τους κραδασμούς από το Κόσοβο και λιγότερο ως ένα ισότιμο γείτονα. Γιατί όσον αφορά το Μακεδονικό, το κλειδί για να υπάρχουν σχέσεις αμοιβαίας φιλίας συνεργασίας και μόνιμης ειρήνης στα Βαλκάνια είναι η αναθεώρηση των εθνικών μύθων της Ελλάδος και Βουλγαρίας και η αποδοχή στις δύο χώρες, σε επίπεδο πολιτικής και κοινωνίας, της ύπαρξης Μακεδονικού έθνους διαφορετικού από το Ελληνικό και το Βουλγαρικό, με παράλληλη αναγνώριση και σεβασμό των δικαιωμάτων των εθνικά Μακεδόνων σε Ελλάδα και Βουλγαρία αντίστοιχα. Όσο πιο σύντομα γίνει αυτό τόσο το καλύτερο.

Στο Κόσοβο ίσως παιχτεί ο επίλογος της Γιουγκοσλαβικής κρίσης η οποία ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του '90 με την ανεξαρτητοποίηση των πρώην Γιουγκοσλαβικών δημοκρατών. Η ελληνική κοινωνία όλα αυτά τα χρόνια δέχονταν δυστυχώς πληροφόρηση χειραγωγημένη και κατευθυνόμενη σε μεγάλο βαθμό από το μέτωπο ορθοδοξίας - σοβινισμού (όπως και στο Μακεδονικό), με αποτέλεσμα ο μέσος Έλληνας πολίτης να έχει "κενό μνήμης" τόσο για τις αιτίες όσο και για τα γεγονότα του γιουγκοσλαβικού δράματος.

Όταν η τηλεόραση και τα ΜΜΕ της Ελλάδος μετέδιδαν πληροφορίες και ανταποκρίσεις από το πόλεμο στη Γιουγκοσλαβία η είδηση παρουσιαζόταν συνήθως ως εξής : "…βομβαρδίστηκε και πάλι το Σαράγεβο…", "… ισοπεδώθηκε το Βούκοβαρ από τους βομβαρδισμούς …", "…βρέθηκαν ομαδικοί τάφοι στη Σρεμπρενίτσα…". Στην Ευρώπη οι πολίτες άκουγαν τους δικούς τους ανταποκριτές να μεταδίδουν:"…το Σαράγεβο βομβαρδίστηκε και πάλι από τους Σέρβους…", "…το σερβικό πυροβολικό ισοπέδωσε το Βούκοβαρ…", "…βρέθηκαν ομαδικοί τάφοι Βόσνιων στη Σρεμπρενίτσα…".

Εύκολα μπορεί να καταλάβει κανείς ποια είναι η συλλογική μνήμη και αντίληψη του μέσου Έλληνα και του μέσου Ευρωπαίου μετά από 10 περίπου χρόνια συνεχούς παραπληροφόρησης. Ασφαλώς ο Ευρωπαίος πολίτης είχε αντικειμενικότερη πληροφόρηση για τα γεγονότα γιατί πράγματι (όπως αποδείχτηκε) το Βούκοβαρ το ισοπέδωσε το σέρβικο πυροβολικό, γιατί πράγματι το Σαράγεβο το πολιορκούσαν οι Σέρβοι, γιατί πράγματι στη Σρεμπρενίτσα σφαγιάσθηκαν οι Βόσνιοι από τους Σέρβους.

Αυτή είναι και η βασικότερη αιτία της αντιευρωπαϊκής και αντιαμερικανικής υστερίας που παρακολουθούμε με αφορμή τη κρίση στο Κόσοβο το τελευταίο διάστημα στην Ελλάδα, παρόμοια με εκείνη του Μακεδονικού στις αρχές της δεκαετίας. Γιατί βέβαια όταν οι κόκκινες σημαίες της "αριστεράς" ανεμίζουν σε διαδηλώσεις ενάντια στην Ευρώπη μαζί με τις μαύρες σημαίες του φασισμού, υπό τη σκέπη του δικέφαλου βυζαντινού αετού της εκκλησίας τότε σίγουρα "κάτι σάπιο υπάρχει στο βασίλειο της Δανιμαρκίας".

Στο Κόσοβο συγκρούονται ο σέρβικος σοβινισμός-ηγεμονισμός με τον πρωτόγονο αλβανικό εθνικισμό. Ο πρώτος είναι ο κύριος υπεύθυνος για τον πόλεμο στην πρώην Γιουγκοσλαβία και ο δεύτερος γιατί στο όνομα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων προβάλλει το όραμα της Μεγάλης Αλβανίας.

Ο Αλβανικός εθνικισμός στο τέλος της Χοτζικής περιόδου (τέλη του 1970) έθεσε για πρώτη φορά το ζήτημα του Κοσόβου ως εσωτερικό πρόβλημα του αλβανικού εθνικού κράτους, έθεσε δηλ. ουσιαστικό το όραμα της Μεγάλης Αλβανίας. Στις αρχές της δεκαετίας του '80 γίνονται διαδηλώσεις στη Πρίστινα με αίτημα η αυτόνομη περιοχή να αποκτήσει το status (στάτους) της Δημοκρατίας.

Πίσω από το αίτημα υποκρύπτεται η απόσχιση αφού με την αναθεώρηση του συντάγματος το 1974 οι Δημοκρατίες της Γιουγκοσλαβίας αποκτούν με κάποιες προϋποθέσεις και το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης.

Στα πλαίσια της Γιουγκοσλαβικής Ομοσπονδίας η Αλβανική μειονότητα είχε ασφαλώς προβλήματα, ιδιαίτερα όταν τη θέση του Υπουργού των Εσωτερικών κατείχε ο Σέρβος Ράνκοβιτς, όμως μετά το Σύνταγμα του 1974 οι Αλβανοί Κοσοβάροι απολάμβαναν εθνοτικά δικαιώματα όπως ίσως καμιά άλλη μειονότητα στην Ευρώπη, Status (στάτους) περιφερειακής αυτονομίας, πανεπιστημιακή εκπαίδευση στην αλβανική γλώσσα, κλπ.

Από την άλλη πλευρά οι Σέρβοι εθνικιστές αισθάνονται μετά το '74 να αμφισβητείται ο ηγεμονικός τους ρόλος όχι μόνον στο Κόσοβο αλλά και γενικότερα στα πλαίσια της Γιουγκοσλαβικής Ομοσπονδία Ξυπνάει ο σερβικός εθνικισμός. Είναι χαρακτηριστικές οι θέσεις της Σερβικής Ακαδημίας Επιστημών όπου το 1986 και πολύ πριν ξεσπάσει η κρίση αναφέρεται σε "αναφαίρετα" εθνικά δικαιώματα και "ιστορικά δίκαια" του σερβικού λαού ο οποίος είναι ο "αδικημένος" από το ρόλο του στα πλαίσια της Γιουγκοσλαβικής Ομοσπονδίας.

Θέτουν δηλαδή τόσο οι Αλβανοί όσο και οι Σέρβοι τις βάσεις για μεγαλοϊδεατικές ιδεολογίες αγνοώντας τις ιστορικές εμπειρίες του παρελθόντος στο Βαλκανικό χώρο.

Έτσι οι Σέρβοι προσπαθούν μέσα από τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας και με το σύνθημα "όλοι οι Σέρβοι σε ένα κράτος" να οικοδομήσουν τη "Μεγάλη Σερβία" εκμεταλλευόμενοι τη στρατιωτική τους ισχύ αφού το μεγαλύτερο μέρος της γιουγκοσλαβικής μηχανής ήταν κάτω από σερβικό έλεγχο.

Οι Αλβανοί εθνικιστές βλέποντας να ανεξαρτητοποιούνται οι πρώην Γιουγκοσλαβικές Δημοκρατίες, αισθάνονται από τη πλευρά τους πως ήρθε η ιστορική ευκαιρία να δημιουργήσουν ένα ανεξάρτητο Κόσοβο στο δρόμο για τη μεγάλη Αλβανία. Έτσι εφαρμόζουν σε συνέχεια της πολιτικής της παθητικής αντίστασης του Ρουγκόβα τη στρατιωτική λογική του UCK.

Ο διεθνής παράγοντας μέσω ΝΑΤΟ και στα πλαίσια του δόγματος "τα ανθρώπινα δικαιώματα ισχυρότερα του δικαιώματος της εθνικής κυριαρχίας" επεμβαίνει σε λάθος χρόνο, σε λάθος τόπο και με λάθος τρόπο. Αν έπρεπε να επέμβει, έπρεπε να το κάνει νωρίτερα, στην αρχή του γιουγκοσλαβικού δράματος, και ιδιαίτερα στη Βοσνία, προστατεύοντας τον άμαχο πληθυσμό. Αν το ΝΑΤΟ ήθελε να προασπίσει τα ανθρώπινα δικαιώματα των Αλβανών Κοσοβάρων θα έπρεπε (όπως λένε έγκυροι στρατιωτικοί αναλυτές) να πραγματοποιήσει παράλληλα με τις αεροπορικές επιδρομές χερσαία επέμβαση με σκοπό τη προστασία του Αλβανικού πληθυσμού από τις εθνικές εκκαθαρίσεις των Σέρβων. Μόνον έτσι θα μπορούσε να προστατευτεί αποτελεσματικά ο αλβανικός πληθυσμός του Κοσόβου. Φοβούμενοι οι επιτελείς του το πολιτικό κόστος (ανθρώπινες απώλειες από χερσαία επιχείρηση - αντίδραση κοινής γνώμης στις χώρες μέλη της συμμαχίας) παρεμβαίνουν με βομβαρδισμούς, (προκαλώντας μοιραία και θύματα μεταξύ αμάχων), επιθυμώντας ανεπιτυχώς "και τη πίτα ολόκληρη και το σκύλο χορτάτο".

Λάθος επίσης ήταν και η αναγόρευση του UCK (δηλ. των εξτρεμιστών Αλβανών) σε ισότιμο συνομιλητή, δίνοντας με τον τρόπο αυτό τροφή στα όνειρα των Αλβανών εξτρεμιστών για μεγάλη Αλβανία. Αν ζήτησαν από τον Μιλόσεβιτς να αποχωρήσει ο Γιουγκοσλαβικός στρατός από το Κόσοβο και να σταματήσει η εθνική εκκαθάριση έπρεπε παράλληλα να ζητηθεί ο πλήρης αφοπλισμός του UCK αφού τη προστασία του πληθυσμού θα αναλάμβανε διεθνής δύναμη. Η πίεση στο Ραμπουιγιέ ήταν μονόπλευρη προς τη πλευρά των Σέρβων, αφήνοντας μάλιστα ανοιχτό το ενδεχόμενο αλλαγής συνόρων αφού για το Κοσυφοπέδιο προβλέπονταν ένα μεταβατικό διάστημα τριών χρόνων και ύστερα από αυτό ένα καθεστώς "μη στάτους" χωρίς σαφή και ρητή αναφορά για το σεβασμό των συνόρων της νέας Γιουγκοσλαβίας.

Οι βομβαρδισμοί έδωσαν την αφορμή στους (παρα)στρατιωτικούς και (παρα)κρατικούς του Μιλόσεβιτς να κάνουν εθνικές εκκαθαρίσεις μεγάλης κλίμακας. Οι Αλβανοί πρόσφυγες δεν φεύγουν φοβούμενοι τους βομβαρδισμούς όπως προσπαθούν να μας πείσουν ορισμένοι. Η συντριπτική πλειοψηφία των Αλβανών Κοσοβάρων φεύγει προς τη Δημοκρατία της Μακεδονίας και την Αλβανία από τις διώξεις των Σέρβων. Αποτέλεσμα να υπάρχει σοβαρός κίνδυνος αποσταθεροποίησης στις δύο αυτές χώρες. Εδώ η διεθνής κοινότητα κάνει ακόμα ένα λάθος αφού δεν στηρίζει το αίτημα ένταξης των χωρών αυτών στο ΝΑΤΟ ούτε ενισχύει μέσα από ένα ειδικό καθεστώς σύνδεσης τη σχέση τους με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ένας σημαντικός παράγοντας που οδήγησε στην επέμβαση της διεθνούς κοινότητας στο Κόσοβο και που δεν γνωρίζει ο μέσος Έλληνας είναι πως η εθνική εκκαθάριση και οι διώξεις των Αλβανών είχαν ξεκινήσει πολύ νωρίτερα από την επέμβαση του ΝΑΤΟ.

Μετά τη κατάλυση της αυτονομίας του Κοσόβου και της Βοϊβοντίνας από τον Μιλόσεβιτς το 1989 πολλοί Αλβανοί εγκατέλειψαν το Κόσοβο εξαιτίας της πολιτικής διακρίσεων από τις σερβικές αρχές. Αυτό εντάθηκε τα τελευταία χρόνια όπως βεβαιώνεται από διεθνείς ανεξάρτητους οργανισμούς ακόμη και από τον ΟΗΕ. Όπως δεν γνωρίζει βέβαια και για τις χιλιάδες καταγγελίες (σε διεθνείς οργανισμούς και οργανώσεις) Βόσνιων γυναικών για βιασμούς από Σέρβους στρατιωτικούς και παραστρατιωτικούς κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων στη Βοσνία.

Ασφαλώς εθνικές εκκαθαρίσεις πραγματοποίησαν και οι Κροάτες σε (Κράϊνα) και οι Βόσνιοι (σε μικρό βαθμό), σε βάρος σέρβικών πληθυσμών, αυτό όμως έρχεται σαν αποτέλεσμα της σερβικής πολιτικής από το ξεκίνημα της κρίσης που είχε ως στόχο την εδαφική επέκταση του σερβικού κράτους. Οι Κροάτες έδιωξαν τους Σέρβους από την Κράινα, φλερτάροντας παράλληλα με την ιδέα ενσωμάτωσης βοσνιακών εδαφών της Ερζεγοβίνης στην Κροατία, αφού όμως προηγουμένως οι Σέρβοι έδιωξαν τους Κροάτες από την Σλαβονία για να δημιουργήσουν εθνικά καθαρό κράτος με σκοπό τη "Μεγάλη Σερβία". Οι Σέρβοι στις περιοχές της Βοσνίας που ήταν πλειοψηφία, διώχνουν τους Βόσνιους ώστε να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για εθνικά καθαρές περιοχές στη Βοσνία και να ενωθούν αργότερα με τη Σερβία. Τους Αλβανούς από το Κόσοβο τους διώχνουν για να καθαρίσουν "εθνικά" τη Σερβία από μία "ενοχλητική" κα αλλοεθνή μειονότητα. Δεν γίνονταν δηλαδή γενικά και αόριστα στην πρώην Γιουγκοσλαβία ένας "εμφύλιος" πόλεμος όπου όλοι φταίνε ισότιμα όπως θέλουν να μας πείσουν ορισμένοι.

Οι Βαλκανικοί μεγαλοϊδεατισμοί οδήγησαν στο παρελθόν την Ελλάδα στη Μικρασιατική καταστροφή και τη Βουλγαρία στη πανωλεθρία του 1913. Η ιστορία δυστυχώς επαναλαμβάνεται με την πολιτική των Σέρβων εθνικιστών στη Βοσνία και των Αλβανών στο Κόσοβο. Αυτό ακριβώς είναι και η ρίζα του κακού. Η ιδέα για δημιουργία "Μεγάλης Ελλάδος", "Μεγάλης Βουλγαρίας", "Μεγάλης Σερβίας", "Μεγάλης Αλβανίας" ή και "Μεγάλης Μακεδονίας".

Είναι αδιανόητο σήμερα που οικοδομούμε την Ενωμένη Ευρώπη, μια εθνική μειονότητα να διεξάγει εθνικοαπελευθερωτικό πόλεμο προβάλλοντας το όραμα της Μεγάλης Αλβανίας. Είναι όμως επίσης αδιανόητο αλλά και εγκληματικό ένα κράτος να εφαρμόζει πολιτική εθνικής εκκαθάρισης στο σύνολο σχεδόν του πληθυσμού της μειονότητας επειδή ένα τμήμα της εκφράζει ακραίες αποσχιστικές τάσεις. Και είναι επίσης εγκληματικό ένα κράτος να ενθαρρύνει και να υποστηρίζει τους ομοεθνείς του σε ένα άλλο ανεξάρτητο και κυρίαρχο κράτος όπως η Βοσνία ή η Κροατία να αποσχιστούν, με σκοπό της Μεγάλη Σερβία. Αυτό ακριβώς έκαναν οι Σέρβοι τα προηγούμενα χρόνια στην αρχή στη Κροατία (ανατολική και δυτική Σλαβονία) και στη συνέχεια στη Βοσνία.

Γνωρίζοντας ότι οι εθνικές μειονότητες στα Βαλκάνια χρησιμοποιήθηκαν κατά το παρελθόν, και πιθανώς να χρησιμοποιηθούν και στο μέλλον, ως αποσταθεροποιητικοί παράγοντες το Ουράνιο Τόξο έχει επανειλημμένα διακηρύξει το απαραβίαστο των υφισταμένων συνόρων.

Παράλληλα ως προς την πολιτική συμπεριφορά μιας μειονότητας έχει υιοθετήσει την αρχή πως πρέπει να είναι τέτοια, ώστε να καθησυχάζει ολόκληρο τον πληθυσμό της χώρας ότι δεν αποβλέπει ούτε την άμεση, αλλά ούτε και τη σταδιακή αλλοίωση των συνόρων μέσα από την εφαρμογή των δικαιωμάτων της. Επίσης διακηρύσσει και τις εξής αρχές:

-Οι εθνικές μειονότητες ή οι εθνικές κοινότητες πρέπει να αρνούνται να γίνονται αντικείμενο διακρατικών ανταγωνισμών και επεμβάσεων στα εσωτερικά της χώρας στην οποία ζουν, δημιουργώντας παράλληλα σχέσεις φιλίας, συνεργασίας και αλληλεγγύης με όλους τους πολίτες του κράτους στο οποίο κατοικούν.
-
-Απαραίτητη φυσικά προϋπόθεση για τα παραπάνω είναι η καταδίκη κάθε πολιτικής καταπίεσης σε βάρος των εθνικών μειονοτήτων, η κατοχύρωση από τις αρχές του κράτους των μειονοτικών δικαιωμάτων τους και ο σεβασμός της εθνοπολιτισμικής τους ταυτότητας.
-
Με βάση τα παραπάνω η πολιτική συμπεριφορά των δημοκρατών Αλβανών Κοσοβάρων θα έπρεπε να είναι σε κατεύθυνση δημιουργίας συμμαχιών με δημοκράτες Σέρβους για την επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν στο Κόσοβο και όχι η απόσχιση. Ανάλογη θα έπρεπε να είναι και η συμπεριφορά των Σέρβων δημοκρατών. Θα έπρεπε να υποστηρίζουν τα δικαιώματα της Αλβανικής μειονότητας στο Κόσοβο καταγγέλλοντας το σερβικό εθνικισμό, συμβάλλοντας έτσι στον εκδημοκρατισμό της χώρας τους. Σε τέτοιες αρχές πρέπει να βασίζεται η συμπεριφορά κάθε Βαλκάνιου δημοκράτη στη χώρα του για να έχουμε σχέσεις ειλικρινούς φιλίας, αλληλεγγύης, συνεργασίας και ειρηνικά Βαλκάνια.

Το Ουράνιο Τόξο έχει ως αρχή του πως δεν μπορεί εθνική μειονότητα ή εθνική ομάδα στα Βαλκάνια ή στη Ευρώπη να κάνει σήμερα εθνικοαπελευθερωτικό πόλεμο. Όλοι οι λαοί της Ευρώπης "χειραφετήθηκαν" εθνικά ιδρύοντας κράτη άλλοι νωρίτερα και άλλοι αργότερα. Όπου αυτό δεν έχει γίνει (π.χ. Βάσκοι, Καταλανοί κ.α.) οι λαοί απολαμβάνουν ευρείας αυτονομίας που τους επιτρέπει να αναπτύξουν τα ιδιαίτερα εθνικά χαρακτηριστικά τους.

Τώρα που οικοδομούμε ένα "μεταεθνικό" μοντέλο κοινωνικής οργάνωσης, όπου οι δυνατότητες επικοινωνίας (όπως π.χ. με το internet) μας δίνουν τη δυνατότητα να γνωρίσουμε άλλους πολιτισμούς και γλώσσες, να έρθουμε δηλαδή εύκολα και σύντομα πιο κοντά ως άτομα και ως λαοί πιο κοντά ο ένας στον άλλο, είναι αναχρονιστικό αλλά και επικίνδυνο να τίθεται ζήτημα σεβασμού και κατοχύρωσης των δικαιωμάτων μιας εθνικής μειονότητας ή εθνικής ομάδας μέσω της ανεξαρτησίας της περιοχής στην οποία κατοικεί, (όπως π.χ. στο Κόσοβο) και της δημιουργίας νέων συνόρων στα Βαλκάνια.

Τα βαλκανικά κράτη και οι μειονότητες που ζουν σε αυτά πρέπει να αξιοποιήσουν τα διδάγματα της ευρωπαϊκής εμπειρίας σε ότι αφορά την απόπειρα σταδιακής ενοποίησης των ευρωπαϊκών κρατών, με σεβασμό των εθνομειονοτικών δικαιωμάτων και το ξεπέρασμα των εθνικών προκαταλήψεων και ανταγωνισμών.

Βαδίζουμε στην Ενωμένη Ευρώπη των ανοιχτών συνόρων, των λαών, των πολιτισμών, της δημοκρατίας, του σεβασμού των πολιτιστικών ιδιαιτεροτήτων. Σε αυτήν την Ευρώπη ιδέες για δημιουργία θρησκευτικών τόξων, δηλαδή συμμαχιών ή διαχωρισμών με βάση τη θρησκεία ή την εθνική ταυτότητα, "αντιδυτικές" και "φιλοανατολικές" απόψεις, (δυστυχώς την τελευταία δεκαετία τέτοιες αντιλήψεις προβάλλονται στην Ελλάδα έντονα), δεν ταιριάζουν σε μια δημοκρατική κοινωνία όχι μόνο γιατί οδηγούν σε πολιτικό μεσαίωνα απομακρύνοντας τη χώρα μας από την ευρωπαϊκή της πορεία αλλά και επειδή είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες για την ειρήνη στα Βαλκάνια δυναμιτίζοντας το κοινό ευρωπαϊκό μας οικοδόμημα.

Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΤΟΥ ΟΥΡΑΝΙΟΥ ΤΟΞΟΥ

top of page